Làm thế nào để trẻ không bị viêm phổi

Viêm phổi là một dạng nhiễm trùng hô hấp cấp tính có ảnh hưởng đến phổi. Phổi được hình thành bởi những túi khí nhỏ gọi là tiểu phế quản, mà nó làm đầy khí khi một người bình thường thở. Khi một người bị viêm phổi, các tiểu phế quản đầy mủ và dịch, điều này làm cho khi thở bị đau và giảm thu nhận oxy.

Viêm phổi là nguyên nhân riêng lẽ lớn nhất gây tử vong ở trẻ em trên thế giới. Mỗi năm, viêm phổi giết chết ước tính khoảng 1,2 triệu trẻ em dưới 5 tuổi, chiếm18% số trẻ em dưới 5 tuổi tử vong trên toàn cầu. Viêm phổi ảnh hưởng đến mọi trẻ em và mọi gia đình ở mọi nơi, nhưng nổi bật nhất ở  Nam Á và cận Saharan- Châu Phi. Trẻ em có thể tránh bị viêm phổi, bệnh có thể phòng ngừa  với các biện pháp giản đơn, điều trị với chi phí thấp, chăm sóc và không đòi hỏi kỹ thuật cao.

Nguyên nhân:

Viêm phổi là do một số tác nhân nhiễm khuẩn như vi khuẩn, virus, và nấm. Nguyên nhân phổ biến là: Streptococcus pneumonia- nguyên nhân phổ biến nhất của viêm phổi do vi khuẩn ỏ trẻ em. Haemophilus influenza type b (Hib) là nguyên nhân phổ biến thứ hai gây viêm phổi do vi khuẩn. Virus hợp bào hô hấp là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra viêm phổi do virus, và trẻ em bị nhiễm HIV thì Pneumocystis jiroveci là một trong những nguyên nhân gây viêm phổi, chịu trách nhiệm ít nhất ¼ của tất cả trẻ em chết do viêm phổi ở trẻ em bị nhiễm HIV.

Sự lan truyền bệnh

Viêm phổi có thể lan truyền theo một số cách. Virus và vi khuẩn  được tìm thấy phổ biến nhất ở mũi và họng trẻ em, có thể gây ảnh hưởng đến phổi khi chúng hít vào. Bệnh cũng có thể lây qua đường không khí do ho hay hắt hơi. Thêm vào đó, viêm phổi có thể lây qua đường máu, đặc biệt là trong quá trình sinh nở hay ngay sau khi sinh. Nhiều nghiên cứu cần thiết được thực hiện về các nguyên nhân sinh bệnh khác nhau và đường lan truyền bởi vì điều này là cực kỳ quan trọng cho việc điều trị và dự phòng.

Đặc trưng lâm sàng

Biểu hiện bệnh của viêm phổi do virus và vi khuẩn là giống nhau. Tuy nhiên, triệu chứng của viêm phổi do virus là nhiều hơn triệu chứng viêm phổi do vi khuẩn. Trẻ em dưới 5 tuổi, có ho và khó thở có hay không có sốt, viếm phổi được chẩn đoán khi có thở nhanh hay thành lồng ngực thu vào thấp hơn khi lồng ngực di chuyển hay thụt vào trong khi hít vào ( ở người khoẻ mạnh, lồng ngực nở ra khi hít vào). Thở khò khè là phổ biến hơn khi viêm phổi do virus.

Khi trẻ bị viêm phổi trầm trọng trẻ không thể ăn hay uống và cũng có thể hôn mê, thân nhiệt hạ và co giật.

Khám điều trị viêm phổi cho trẻ em. Nguồn: Internet

Các yếu tố nguy cơ

Trong khi hầu hết trẻ em khoẻ mạnh có thể chống lại nhiễm trùng theo cơ chế bảo vệ tự nhiên, thì trẻ em mà hệ thống miễn dịch bị tổn thương có nguy cơ cao hơn để bị viêm phổi. Hệ thống miễn dịch của trẻ em có thể bị yếu đi bởi loạn dưỡng hay suy dinh dưỡng, đặc biệt đối với trẻ nhỏ khi không bú hoàn toàn bằng sữa mẹ.

Các bệnh hiện hữu trước đó như là triệu chứng của nhiễm HIV và sởi, cũng làm gia tăng nguy cơ cho trẻ em dễ bị mắc viêm phổi.

Các yếu tố môi trường cũng làm gia tăng tính nhạy cảm viêm phổi ở trẻ em: ô nhiễm không khí ở trong nhà do nấu ăn hay nhiệt của các nhiên liệu sinh học ( như là cũi hay phân bón); sống trong nhà đông đúc, chật hẹp; khói thuốc lá của cha mẹ.

Điều trị

Viêm phổi phải được điều trị bằng kháng sinh. Phần lớn các ca viêm phổi dùng kháng sinh bằng đường uống, mà thường được kê đơn ở các trung tâm y tế. Các trường hợp này được điều trị với các thuốc kháng sinh bằng đường uống không đắt tiền ở cộng đồng do các nhân viên y tế cộng đồng được huấn luyện chịu trách nhiệm.

Nhập viện là được khuyến cáo chỉ cho các trường hợp viêm phổi nặng, và cho tất cả trẻ em bị viêm phổi dưới hai tháng tuổi.

Phòng bệnh

Phòng bệnh viêm phổi ở trẻ em là một thành tố thiết yếu trong chiến lược làm giảm tử vong ở trẻ em. Chủng ngừa chống lại Hib, pneumococcus, sởi và ho gà là cách hữu hiệu nhất để phòng ngừa viêm phổi.

Dinh dưỡng đầy đủ là yếu tố chìa khoá để cải thiện tình tạng bảo vệ tự nhiên của trẻ, bắt đầu bằng việc bú sữa mẹ trong vòng 6 tháng đầu tiên. Bổ sung các yếu tố hiệu quả khác trong phòng ngừa viêm phổi cũng giúp làm giảm thời gian kéo dài của bệnh khi trẻ bị ốm.

Giải quyết các yếu tố môi trường như là ô nhiễm không khí trong nhà (bằng cách cung cấp các lò sưởi sạch ở trong nhà) và khuyến cáo vệ sinh tốt ở trong nhà chật hẹp, đông đúc cũng sẽ làm giảm trẻ em bị ốm do viêm phổi.

Trẻ em bị nhiễm HIV, kháng sinh cotrimoxazole là được cho hàng ngày cho đến khi giảm nguy cơ của viêm phổi.

Bảo vệ trẻ em tránh viêm phổi bao gồm thúc đẩy bú sữa mẹ và cung cấp thức ăn đầy đủ; ngăn ngừa viêm phổi bằng cách tiêm chủng vaccin, rửa tay bằng xà phòng, làm giảm ô nhiễm không khí ở trong nhà, phòng ngừa HIV và hoá dự phòng bằng cotrimoxazole cho trẻ bị hay phơi nhiếm với HIV; điều trị viêm phổi bằng cách tập trung đảm bảo rằng mọi trẻ ốm được tiếp cận đến chăm sóc đúng- hoặc là từ nhân viên y tế cộng đồng hoặc là ở cơ sở y tế nếu bệnh trầm trọng, và có thể nhận kháng sinh và oxy khi cần thiết.

Ths Bs Lê Thạnh- Trưởng khoa sốt rét-kst-ct Quảng Trị

Viêm phổi là tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ. Theo thống kê cho thấy, mỗi năm trên thế giới ghi nhận gần 2 triệu ca mắc viêm phổi, 25% trong số đó gặp phải biến chứng nặng, thậm chí còn phải đối mặt với nguy cơ tử vong. Vì vậy việc phát hiện, điều trị để hạn chế gây ra tình trạng viêm phổi nặng ở trẻ em là rất cần thiết.

Viêm phổi có thể gây tử vong

1. Tìm hiểu về bệnh viêm phổi

Tìm hiểu về bệnh viêm phổi giúp trang bị những kiến thức cần thiết cho bố mẹ trong việc chăm sóc bé yêu.

Nguyên nhân gây bệnh viêm phổi

Các nguyên nhân gây ra bệnh viêm phổi bao gồm:

  • Vi rút: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra bệnh viêm phổi. Thời điểm thời tiết hay đổi hay những lúc chuyển giao các mùa là điều kiện thích hợp để vi rút sinh sôi nảy nở. Một số vi rút gây ra bệnh viêm phổi có thể kể đến như vi rút cúm, Adenovirus, vi rút hợp bào hô hấp,...

  • Các loại vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng: Không chỉ vi rút, vi khuẩn cũng là tác nhân gây ra tình trạng viêm phổi. Một số loại vi khuẩn phổ biến như: Streptococcus pneumoniae, Mycoplasma, Chlamydia,...

  • Môi trường xung quanh bị ô nhiễm, nguồn nước không đảm bảo, điều kiện sống thiếu tiện nghi,... vừa là điều kiện lý tưởng cho các loại vi khuẩn, vi rút phát triển vừa là nguyên nhân khởi phát bệnh.

  • Trẻ em có người thân mắc lao phổi hoặc nghiện thuốc là thì có tỉ lệ mắc viêm phổi cao hơn những đứa trẻ khác.

  • Chăm sóc không đúng cách: Bố mẹ không chăm sóc con đúng cách cũng khiến trẻ dễ mắc viêm phổi hơn. Chẳng hạn, không cho trẻ bú sữa mẹ, không cho trẻ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, không tiêm phòng đầy đủ cho trẻ,...

  • Những đứa trẻ sinh thiếu tháng, khi sinh ra nhẹ cân, hệ miễn dịch yếu hoặc mắc các dị tật bẩm sinh liên quan đến hô hấp,... thì nên cẩn trọng hơn với viêm phổi. Nếu không may mắc phải bệnh viêm phổi, những đối tượng này sẽ có nguy cơ gặp các biến chứng nặng cao hơn.

Trẻ sinh non, hệ miễn dịch yếu rất dễ mắc viêm phổi

Các triệu chứng của bệnh viêm phổi

Bệnh viêm phổi có triệu chứng khá đa dạng, mỗi giai đoạn sẽ được biểu hiện bằng các triệu chứng và mức độ khác nhau. Đặc biệt, tình trạng càng nặng thì triệu chứng càng rõ rệt, vì thế các bậc phụ huynh cần phải theo dõi cẩn thận các triệu chứng của trẻ để kịp thời phát hiện và điều trị.

  • Ở giai đoạn đầu: bé có các dấu hiệu như chảy nước mắt nước mũi; mệt mỏi; chán ăn; khó chịu hay quấy khóc; ho húng hắng; sốt nhẹ và kèm theo dấu hiệu thở khò khè khi đi ngủ. Tuy nhiên, các triệu chứng này khá phổ biến nên bố mẹ thường khá chủ quan đưa con đi khám bệnh.

  • Ở giai đoạn sau: Vì không đưa trẻ đến bệnh viện khám kịp thời nên tình trạng bệnh trở nặng rõ rệt. Điều đó được biểu hiện qua các triệu chứng như: trẻ ho nhiều và có đờm kèm theo, khó thở, sốt cao, chán ăn, mệt mỏi, môi và đầu các chi tím tái, xuất hiện tình trạng co rút lõm lồng ngực, tình trạng quấy khóc ở trẻ thường xuyên hơn, gặp các vấn đề về tiêu hoá như đau bụng, tiêu chảy,...

2. Các biến chứng nguy hiểm khi trẻ bị viêm phổi

Do các triệu chứng ban đầu của bệnh khá tương đồng với cảm cúm thông thường nên khi phụ huynh phát hiện thường tình trạng đã trở nặng, khó điều trị. Đây chính là điều kiện để các biến chứng nguy hiểm xuất hiện và phát triển. Các biến chứng này có thể kể đến như:

  • Nhiễm trùng máu: Nhiễm trùng ở phổi có thể lây lan sang máu và dần dần nhiễm trùng từ máu sẽ lây lan qua các bộ phận khác trong cơ thể.

  • Tràn dịch màng phổi: Việc tích tụ dịch quá nhiều dễ gây ra tràn dịch màng phổi. Điều này sẽ chèn ép lên phổi và gây khó thở.

  • Áp xe phổi: Các vùng nhiễm trùng ở phổi rất dễ trở thành các ổ áp xe.

  • Hội chứng suy hô hấp cấp: Những người bị viêm phổi cả hai thùy rất dễ gặp phải tình trạng này.

  • Suy hô hấp: Dưới sự tác động của vi khuẩn, tình trạng viêm phổi có thể gây ra các tác động tiêu cực đến cơ quan khác. Chẳng hạn như giảm huyết áp, nhịp tim hoặc thậm chí là mất nhận thức.

Viêm phổi gây ra nhiều biến chứng viêm phổi

3. Biện pháp điều trị viêm phổi nặng ở trẻ hiệu quả

Tùy thuộc vào nguyên nhân mà bác sĩ sẽ lựa chọn phác đồ điều trị thích hợp cho bệnh nhân.

Viêm phổi do vi khuẩn

Thông thường, khi điều trị viêm phổi nặng ở trẻ em do vi khuẩn gây ra các bác sĩ sẽ chỉ định cho bệnh nhân sử dụng kháng sinh. Đây là loại thuốc có tác dụng ức chế và kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn. Khi sử dụng thuốc, người bệnh nên lưu ý không tự ý kê thuốc để uống mà phải uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không được dừng uống thuốc khi chưa kết thúc liệu trình cho dù các triệu chứng đã thuyên giảm.

Viêm phổi do vi rút

Đối với viêm phổi gây ra do vi rút thì thuốc kháng sinh không có tác dụng trong điều trị bệnh. Cụ thể, nếu là do vi rút cúm gây ra thì bệnh nhân sẽ được chỉ định sử dụng Tamiflu, Relenza hoặc Rapivab. Còn do vi rút hợp bào đường hô hấp gây viêm phổi bệnh nhân có thể sẽ được chỉ định Virazole. Tuy nhiên, trong một số trường hợp như người già, người có nhiều bệnh nền, người bị suy giảm miễn dịch,... thì bác sĩ vẫn có thể kê đơn kháng sinh nhằm dự phòng bội nhiễm.

Thuốc đề kháng không có tác dụng trong điều trị viêm phổi do vi rút

4. Phòng ngừa viêm phổi ở trẻ em

Để phòng ngừa viêm phổi ở trẻ em, bố mẹ cần:

  • Bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng trong các bữa ăn cho trẻ.

  • Vệ sinh nhà cửa, phòng ốc sạch sẽ, hạn chế cho trẻ tiếp xúc với các nguy cơ gây bệnh.

  • Thường xuyên cho trẻ súc miệng, rửa mũi bằng nước muối sinh lý sau khi đi ra ngoài về. Đồng thời, khi đi ra ngoài trẻ cần mang khẩu trang để hạn chế bụi bẩn và vi khuẩn.

  • Điều trị dứt điểm các tình trạng bệnh có thể gây ra viêm phổi như: trào ngược dạ dày, tim bẩm sinh.

  • Tiêm phòng đầy đủ các bệnh về đường hô hấp, đặc biệt là lao, cúm, sởi, phế cầu, HiB.

Có thể thấy rằng, viêm phổi nặng ở trẻ em gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm vì thế nếu phát hiện thấy các dấu hiệu kể trên cần đưa trẻ đến cơ sở uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời. Nếu quý vị vẫn còn thắc mắc liên quan đến vấn đề này hoặc có nhu cầu đặt lịch thăm khám tại MEDLATEC xin vui lòng liên hệ 1900 56 56 56.

Với hơn 26 năm hoạt động, bệnh viện quy tụ các chuyên gia, y bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm, đặc biệt luôn tận tình, chu đáo với người bệnh. Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết bị được sử dụng trong công tác chẩn đoán, điều trị bệnh hiện đại, được nhập khẩu từ các quốc gia phát triển trên thế giới,... Do đó, khi đến thăm khám tại Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC, quý khách hàng có thể yên tâm về chất lượng các dịch vụ tại đây.

Video liên quan

Chủ đề